‘Jezelf kennen om de ander te begrijpen’


BORNE Rijk wordt ze er niet van, maar wel een beetje beroemd. In elk geval in haar vakgebied. Want Anka Jacobs werd vorig jaar gevraagd om het hoofdstuk over culturele communicatie op zich te nemen in het populaire studieboek Exportmanagement. “Ik voelde me enorm vereerd”, zegt de 45-jarige Bornse, die zowel als auteur als als gastdocent opereert. “Ik heb zelf nog les gegeven uit dat boek op Saxion.” Dat juist zij is gevraagd dat hoofdstuk te schrijven, heeft te maken met haar innovatieve insteek bij de aanpak van problemen op het vlak van communicatie met mensen met een andere achtergrond. Haar filosofie: “Het begint met zelfkennis. Mensen denken dat je over de ander veel moet weten. Maar als jij niet weet hoe je zelf in elkaar steekt, kun je die ander ook niet goed begrijpen. Ik hoor zo vaak: ‘Wij passen ons al zoveel aan…’ Dan vraag ik: ‘Vind je dat werkelijk…?'” Jacobs is gefascineerd door de invloed van religie op de culturele eigenschappen van een volk. “Hoezeer wij ook denken dat dit in Nederland geen rol speelt: wij zijn enorm calvinistisch. Dat zit diepgeworteld in ons. Overdreven bescheiden, starheid van principes en ingetogen in het uiten van emoties”, noemt ze als voorbeelden. Ze vergelijkt de ontvangst van de stoffelijke resten van de slachtoffers van de ramp met vlucht MH17 in Nederland met de uitbundige rouwuitingen bij een ramp elders in de wereld. Wat haar met haar professionele achtergrond direct opvalt, is: “De enige die je ziet huilen, is koningin Máxima. Natuurlijk, zij is Argentijnse! Hier rust er een enorm taboe op: emoties mag je niet uiten en plein public. Soberheid, starheid, zuinigheid en lijdzaamheid. Dat is de basis van onze cultuur.” “En we zijn enorm individualistisch. Wij kennen geen groepsgedrag. Als je een Nederlander volgt de bus of trein in: hij zal altijd alleen gaan zitten, ver weg van de mensen.” Die achtergrond bepaalt ook hoe Nederlanders omgaan met anderen en welke eisen ze aan anderen stellen. Stereotypen belemmeren de communicatie. Anka Jacobs laat haar publiek simpele oefeningen doen om zich te realiseren hoezeer hun beeld van anderen wordt bepaald door hun culturele achtergrond. “Pas als je dat van jezelf realiseert, kun je mensen van een andere cultuur begrijpen.” Zo plaatst ze vraagtekens bij de integratie-ideeën van haar landgenoten. “Ik heb een film gezien waarin ze blote borsten laten zien. Maar dat is helemaal niet wie wij zijn. Daar zitten nieuwkomers helemaal niet op te wachten. Die mensen moeten leren dat je in Nederland voor jezelf op moet komen, tegen kritiek moet kunnen, dat Nederlanders recht door zee zijn. Dat kun je mensen makkelijk uitleggen en daar kun je ook bij vertellen dat er helemaal niks slechts achter schuilt.” “Het is vaak een kwestie van onkunde en onzekerheid. Mensen weten niet hoe ze ermee om moeten gaan. Het is net als twee mensen die een andere taal spreken. De een begrijpt die taal niet, dus gaat de ander harder praten. Maar die man is niet doof…” Wat Jacobs enorm stoort, is de voortdurende constatering dat mensen niet willen integreren. Het probleem is in haar ogen dat mensen niet de juiste handvatten meekrijgen om te integreren. Tel daarbij op dat veel nieuwkomers nog een hoop andere zaken aan hun hoofd hebben. Op de vlucht, alles en iedereen achtergelaten, op zoek naar werk en inkomen. Daar speelt onwil volgens haar geen rol. “Stel dat ik moet verhuizen naar Roemenië, omdat Nederland niet meer veilig is. Zelfs als ik heel erg mijn best doe, gaan er jaren overheen voordat ik me de taal en cultuur een beetje eigen kan maken. En daar heb ik een heleboel goodwill bij nodig van de mensen daar.” Ze hoopt dat haar lezers iets meer begrip krijgen voor de ander door ook de eigen beperkingen beter in beeld te krijgen. “Het zijn vaak heel simpele dingen. Dat is niet erg, totdat het beledigend wordt. Dat beledigende moet eruit. We leven nu eenmaal in een samenleving waarin we heel veel met elkaar te maken hebben.”

[:nl] Deel dit artikel met de wereld. [:en] Share this article with the world.

Leave a Reply